19 listopada 2026 roku Sejm uchwalił projekt nowelizacji KRS, który przewiduje nowe obowiązki dla fundacji i stowarzyszeń. Wyjaśniamy, jakie dokumenty będą potrzebne do rejestracji NGO, jak zmieni się korespondencja z sądem oraz kiedy organizacja może zostać wykreślona przez sąd rejestrowy.
Jakie zmiany dla NGO przewiduje projekt nowelizacji KRS?
Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3004) przewiduje modyfikację obowiązków rejestrowych oraz zasad prowadzenia postępowań przed sądami rejestrowymi.
Projekt wprowadza trzy nowe obowiązki dla organizacji pozarządowych:
- udokumentowanie prawa do korzystania z lokalu wskazanego jako adres siedziby,
- konieczność korzystania z konta organizacji w systemie teleinformatycznym,
- obowiązek wdrożenia nowych zasad doręczania korespondencji sądowej.
Zmianie ulegną również postępowania prowadzone przez KRS:
- postępowanie przymuszające (nowe zasady nakładania grzywien za niezłożenie obowiązkowych dokumentów;
- postępowanie o rozwiązanie podmiotu bez przeprowadzania likwidacji, w którym sąd będzie ustalał, czy organizacja posiada zbywalny majątek i faktycznie prowadzi działalność.
Obowiązek posiadania prawa do lokalu i jego dokumentacja
Każdy podmiot podlegający obowiązkowi rejestracji w KRS będzie miał obowiązek posiadać tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, której adres wskazuje jako adres siedziby.
Obowiązek posiadania tytułu prawnego do lokalu wiąże się z koniecznością udokumentowania tego faktu już na etapie składania wniosku o rejestrację w KRS lub podania o zmianę adresu siedziby.
W praktyce osoba zakładająca fundację lub stowarzyszenie będzie więc musiała zadbać nie tylko o wskazanie prawidłowego adresu, ale również o posiadanie dokumentu uzasadniającego korzystanie z nieruchomości.
Jakie dokumenty potwierdzają prawo do siedziby NGO?
Po wejściu w życie nowelizacji bez znaczenia będzie sam fakt pozostawania fundatora, członka zarządu lub innej osoby pod adresem siedziby, jeśli podmiot podlegający rejestracji nie udowodni, że posiada tytuł prawny do lokalu (nieruchomości). Dodanie art. 19ab nakładającego opisywany obowiązek na Wnioskodawców pojawiło się "W związku z problemem fikcyjnych adresów podawanych jako adresy siedziby podmiotu podlegającego obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (...)".
Tytułami prawnymi, które świadczą o prawie do lokalu są w szczególności:
- własność,
- najem,
- dzierżawa,
- użyczenie,
- użytkowanie wieczyste.
Nowe przepisy nie określają zamkniętego katalogu dokumentów, których dołączenie do wniosku potwierdza posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości. Jednoznaczne potwierdzenie uprawnienia do korzystania z lokalu wskazanego we wniosku do KRS umożliwiają:
- wpis w księdze wieczystej;
- umowa najmu, dzierżawy lub użyczenia poświadczona w formie aktu notarialnego;
- decyzja administracyjna;
- postanowienie sądu.
Obowiązek korzystania z e-KRS
Pisma procesowe dotyczące podmiotów podlegających obowiązkowej rejestracji w sądzie rejestrowym (rejestr przedsiębiorców oraz rejestr stowarzyszeń i fundacji) będą wymagały składania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRS. Nowelizacja wprowadza obowiązek korzystania z konta założonego dla konkretnego podmiotu.
Skutek nadania korespondencji z innego konta niż należące do organizacji
Nowelizacja zakłada możliwość zwrócenia wniosku lub innego pisma procesowego bez wezwania do usunięcia braków, w przypadku, gdy korespondencję nadano z naruszeniem obowiązku korzystania z konta organizacji.
Elektroniczne doręczenia z sądu rejestrowego
Obowiązek posiadania konta w e-KRS wiąże się z koniecznością spełnienia innego obowiązku, jakim jest odbieranie korespondencji sądowej wyłącznie z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego.
Ochrona danych osobowych
Nowelizacja KRS dodatkowo przewiduje, że do pisma procesowego lub załącznika zawierającego informacje uwzględniające dane osobowe osób trzecich należy dołączyć wyciąg, w którym pominięto dane chronione na podstawie przepisów szczególnych. Nie oznacza to konieczności usuwania wszystkich danych osobowych z dokumentów, lecz wyłącznie tych, których dostępność podlega ograniczeniu.
Możliwość wykreślenia organizacji lub stowarzyszenia bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego
Uchwalony projekt przewiduje usprawnienie postępowania o rozwiązanie podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego.
Dwa miesiące na wykazanie rzeczywistej działalności organizacji
Nowelizacja wprowadza również domniemanie prawne dotyczące braku majątku i faktycznej działalności podmiotu.
Domniemanie będzie stosowane w sytuacji, gdy po upływie dwóch miesięcy od ogłoszenia o wszczęciu postępowania organizacja nie wykaże, że prowadzi działalność lub posiada zbywalny majątek.
Prosta spółka akcyjna będzie mogła zostać OPP
Nowelizacja poszerza katalog podmiotów, które mogą prowadzić działalność pożytku publicznego, wzbogacając listę o proste spółki akcyjne.
Jakie inne zmiany w KRS mogą dotyczyć organizacji pozarządowych?
Nowelizacja przewiduje również uporządkowanie zasad aktualizowania informacji ujawnianych w rejestrze stowarzyszeń i fundacji. Organizacje będą zobowiązane zgłaszać zmiany danych o adresie strony internetowej i poczty elektronicznej, jeżeli dane te zostały wpisane na ich wniosek. Jednocześnie projekt wyłącza z obowiązku odrębnego zgłaszania adres do doręczeń elektronicznych, który ma być zamieszczany w KRS automatycznie na podstawie informacji z bazy adresów elektronicznych.
Od kiedy zacznie obowiązywać nowelizacja KRS?
Większość omawianych zmian wchodzi w życie 1 października 2027 r.