Zmiany w naliczaniu odsetek od 2016 – IWOP.pl – PITy

Zmiany w naliczaniu odsetek od 2016

Z dniem 1 stycznia 2016 roku weszły w życie znaczące zmiany dotyczące naliczania odsetek obowiązujących w relacjach cywilnoprawnych (odsetek ustawowych) oraz  odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

Nowelizacja została wprowadzona ustawą z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1830). Celem nowelizacji jest pełne wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Intencją ustawodawcy jest też “zmniejszenie zatorów płatniczych i tym samym poprawa dyscypliny płatniczej (zmniejszenie opłacalności opóźniania płatności w transakcjach handlowych)”. Odsetki  ustawowe będą zróżnicowane – w zależności od tytułu z jakiego są one naliczane.

W Polsce możemy wyróżnić trzy rodzaje odsetek ustawowych:

  • kapitałowe, czyli wynagrodzenie za możliwość korzystania z obcego kapitału (np. pożyczki, lokaty bankowej),
  • za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, których może żądać wierzyciel od dłużnika z tytułu opóźnienia się przez dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego,
  • za opóźnienie w transakcjach handlowych, które mogą być naliczane przez wierzyciela dłużnikowi, który opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, przy czym transakcja była zawarta w tzw. obrocie profesjonalnym (transakcje między przedsiębiorcami lub transakcje z udziałem podmiotów publicznych).

Dotychczasowa regulacja przyznawała Radzie Ministrów kompetencję do ustalenia wysokości odsetek ustawowych w drodze rozporządzenia (art. 359 § 3 k.c. oraz 481 § 2 w zw. z art. 359 § 3 k.c.).  Do końca 2015 roku obowiązują więc odsetki ustawowe określone przez Radę Ministrów w wysokości 8% w stosunku rocznym.

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych wynosiły tyle samo, ile odsetki od zaległości podatkowych. Na 31 grudnia 2015 r. było to 8% w stosunku rocznym. Były one ustalone w wysokości odsetek za zwłokę określanej na podstawie art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej. Stawka ta była ogłaszana w obwieszczeniach Ministra Finansów.

Od 1 stycznia 2016 r. zmieniły się zasady ustalania odsetek ustawowych. W każdym wypadku mają one zależeć od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i liczby punktów procentowych określonej w przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawy o terminach zapłaty.

Obecnie stopa referencyjna NBP wynosi 1,5%. W związku z tym:

  • Od dnia 1 stycznia 2016 roku wysokość odsetek ustawowych będzie stanowiła równowartość  stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, powiększonej o 3,5 punkty procentowe ((podstawa prawna: art. 359 &2 Kodeksu cywilnego  (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm). Zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2016 ustalają odsetki od sumy pieniężnej na poziomie  5% rocznie.
  • W przypadku odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 2 k.c.),.) do obowiązującej stopy procentowe dodaje się 5,5 punktu, czyli odsetki wynoszą 7% w stosunku rocznym. Odsetki za opóźnienie mają charakter sankcyjny. Zawsze wynikają bowiem z opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
  • 8 punktów dodaje się w przypadku naliczania odsetek w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 3 ustawy o terminach zapłaty), co daje w konsekwencji wysokość odsetek na poziomie 9,5 % w stosunku rocznym.

Ustawowe odsetki należą się nie tylko  przedsiębiorcom, ale też osobom nie prowadzącym działalności gospodarczej. Strony zawierające umowy jako standard wyznaczają termin realizacji przedmiotu umowy. Jeśli zobowiązanie nie zostanie zrealizowane w ustalonym terminie, powstaje zwłoka i związane z tym konsekwencje finansowe  w postaci odsetek cywilnoprawnych lub odpowiedzialności odszkodowawczej. Strony zazwyczaj  ustalają odsetki umownie, które nie powinny przekraczać odsetek maksymalnych. Jeżeli strony nie dokonają takich ustaleń – należą się odsetki ustawowe.

Zmiany wprowadzone od 1 stycznia 2016 obejmą także maksymalną wysokość odsetek kapitałowych, która  będzie wynosiła dwukrotność wysokości odsetek ustawowych.

W przypadku gdy zastrzeżono odsetki umowne w wysokości wyższej niż maksymalna wysokość odsetek kapitałowych czynność prawna pozostaje ważna, a zastrzeżone odsetki umowne ulegają automatycznemu zredukowaniu do wysokości odsetek maksymalnych. Maksymalna wysokość odsetek kapitałowych, wynikających z czynności prawnej, od dnia 1 stycznia 2016 roku wynosi 10%.

Zmiany dotyczą też maksymalnej wysokości odsetek za opóźnienie. Jeśli wysokości odsetek za opóźnienie nie oznaczono, w stanie prawnym obowiązującym do końca 2015 roku, wierzycielowi należały się odsetki w wysokości odsetek ustawowych. Jeśli ustalono wyższą stopę, należały się odsetki w tej wyższej wysokości. Z dniem 1 stycznia 2016 roku maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może przekraczać w stosunku rocznym dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie. W przypadku określenia odsetek w wysokości wyższej niż maksymalna, czynność prawna pozostaje ważna, a odsetki ulegają zredukowaniu do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Od dnia 1 stycznia 2016 roku jest to 14%.

Informacje o naliczaniu odsetek można znaleźć na portalu podatkowym. Na portalu podatkowym można też dokonać rozliczenia pit 2015 (np. pit 37, pit 36, pit 28, pit 39, rozliczenia pit online np. pit 36 online, pit 37 online, pit 20 online).